Column: Monpelou

De uit 1824 stammende monumentale boerderij Monpelou in Meppel heeft een lange historie. Ik ken de boerderij niet van eigen ervaring en zicht, maar niet alleen het exterieur, maar ook het interieur is van belang, zoals tegels met Bijbelse voorstellingen in de herenkamer. Deze boerderij en een groot dwars voorgebouwd woonhuis kreeg in 1966 de status van Rijksmonument. Ook diverse lindebomen rond de boerderij hebben een beschermde status.

Blijkbaar is ondanks de monumentenstatus verval ingetreden. De achtergronden ken ik niet goed. Maar het is bedenkelijk dat er niet eerder ingegrepen is. Want het verval is nu erg groot. Het historische kookhuisje is al ingestort, er is lekkage, de schoorsteen hapert, scheuren in het metselwerk, vochtproblemen en aangetast hout. De grote gaten in het rieten dak worden groter maar alleen al langere tijd door wapperende oranje en blauwe zeilen afgedekt. De monumentale door zwammen aangetast boom die omviel tijdens een valwind ligt er nog steeds, hoewel de wammen via het wortelstelsel ook de andere monumentale bomen kunnen aantasten. Als de situatie verergert volgt mogelijk verdere instortingsgevaar en leegstand en brandstichting. Dit tracé gebeurd wel meer bij leegstaande (monumentale) gebouwen.

De boerderij heeft in de loop der jaren meerdere bestemmingen gehad. In de boerderij was stoeterij ‘De Monpelou’ gevestigd. Berends Bouwadvies heeft in opdracht van de toenmalige eigenaar samen met Vinke Architecten een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de her ontwikkeling van de gehele locatie, aldus het vastgoedbedrijf op hun website. Volgens Sterk Meppel is projectontwikkelaar FOR eigenaar met een onderhoudsplicht. “Wij genieten ervan als we een bestaand (oud/monumentaal) pand kunnen behouden en weer een nieuwe functie kunnen geven waar veel mensen weer gebruik van kunnen maken en genieten’, aldus de projectontwikkelaar op hun site. FOR vervolgt; “Bij een monumentale boerderij had de klant de wens om van de oude paardenstal een gastenverblijf te maken. In samenwerking met Batenburg Bouwadvies is het plan uitgewerkt en hebben we een prachtig gastenverblijf mogen maken. Geheel opgeknapt en verbeterd qua isolatie en bouwkundige details is het een prachtig plaatje geworden. Eigenaardig daar de gemeente Meppel meldt dat een omgevingsvergunning is afgewezen. Er is sprake van een toenemende ellendige situatie.

Het is voor een buitenstaander een ondoorzichtige situatie waar blijkbaar mores over is. Het gaat ook weer over geld. Eigenaar kan aanspraak maken op subsidies (ook van de gemeente) en leningen. De provincies is verantwoordelijk voor een specifiek onderdeel, namelijk de verdeling van subsidies voor het restaureren van de rijksmonumenten. As er sprake is van leegstand of exploitatieproblemen bij rijksmonumenten in een slechte staat, kan de provincie via de Loods Herbestemming of het Steunpunt Monumenten en Archeologie expertise aanbieden. Door middel van de Monumentenmonitor kan de provincie inzicht opbouwen in de bouwkundige staat van de Rijksmonumenten. De Monumentenmonitor zou gemeenten moeten helpen bij het toezien op de instandhouding plicht van eigenaren van rijksmonumenten binnen de desbetreffende gemeente. De gemeente is volgens de Erfgoedwet verantwoordelijk voor het toezien op de instandhoudingplicht. Clubs zoals Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed hebben het tij niet kunnen keren. Nu is 2 over 12. De gemeente Meppel een dwangsom op te leggen, mogelijk als een soort laatste redmiddel.

De casus geeft aan dat de bescherming van Rijksmonumenten (en Provinciale Monumenten) hapert. Voorheen was dit bovenal een zaak voor het Rijk. Vanaf 2012 zijn de provincies verantwoordelijk geworden voor de verdeling van de rijksmiddelen voor het restaureren van rijksmonumenten die geen woonhuizen zijn. Mogelijk leidt dat tot provinciale willekeur.

Eigenlijk verdient dit monument beter. Geen lekkages, maar een flinke opknapbeurt. En toegang voor geïnteresseerden zodat belangstellenden er kennis van

kunnen nemen. Spijtig dat nationaal erfgoed afhankelijk is van de (financiële) handel en wandel van de eigenaar. De huidige gang van zaken is eigenlijk een trap in het kruis van historie, cultuur en architectuur.